'Door meer kansen in eigen land te creeren, kunnen we emigratie naar VS stoppen'
door Ada de Boer (webredacteur)
Trinidad Sanchez tekent een boom: zo ziet de ideale 'economiÂa solidario' er uit. De wortels gevoed door de rijke grond van Honduras: de eigen grondstoffen en werkkracht.
Trinidad Sanchez is directeur van COMAL. Een organisatie waarin kleine boeren, bewonersverenigingen en winkels samenwerken onder het motto: 'eigen productie voor eigen consumptie'.
Een gesprek over zijn werk, wat al is bereikt en zijn hoop voor de toekomst.
De vrouwen van San Antonio de Jure 'Vroeger verkochten de vrouwen uit het dorp San Antonio de Jure koffie aan tussenhandelaren voor de export. Ze kregen er toen een hele lage prijs voor. Nu verwerken ze de koffie zelf, die ze vervolgens voor een goede prijs aan de dorpswinkel en distributiecentra verkopen'. 'En niet alleen de vrouwen zelf profiteren daarvan. Het extra geld wordt gebruikt voor ouderenzorg. Jongeren krijgen beurzen om naar de middelbare school te gaan. En er is geld voor gezondheidszorg. Een enorme verbetering in een land dat nauwelijks enige vorm van gezondheidsverzekering kent'. De oprichting van COMAL 'Arme mensen zijn lui' Boeren werken, anderen verdienen Oplossingen voor de armoede Toekomst
Trinidad Sanchez heeft een afwisselende loopbaan: hij werkte in een kamp voor mensen die in de tachtiger jaren de dictatuur in buurland El Salvador waren ontvlucht. Ook stond hij voor de klas. Nu is hij directeur van COMAL (Red de Comercialización Comunitaria Alternativa).
Hij vertelt over de problemen van de arme boeren of 'campesinos' in Honduras. 'Eind jaren tachtig voerde de toenmalige regering een rigoureus economisch beleid. De productie werd sterk op de export gericht en grote buitenlandse ondernemingen kregen vrij spel. De armoede nam toe. En daarmee: de trek van arme Hondurezen naar de VS. Het bedrag dat door deze grote groep emigranten aan het thuisfront wordt overgemaakt, vormt inmiddels zelfs de op één na belangrijkste inkomensbron voor de economie in Honduras. Deze grote armoede vroeg om een reactie'.
Daarom richtte Trinidad Sanchez in 1993 samen met anderen COMAL op.
Trinidad vertelt over die begintijd: 'Het begon met gespreksgroepen van boeren en intellectuelen waar levendige discussie plaatsvond. Vooronderstellingen werden tegen het licht gehouden. Bijvoorbeeld: arme mensen zijn lui, ze hebben de armoede aan zichzelf te danken. Maar dat beeld klopte niet met wat de COMAL-ers met hun eigen ogen zagen: in arme gezinnen werkten man, vrouw, kinderen zeven dagen per week van vroeg tot laat'.
Wat was dan wèl de oorzaak van hun armoede?
'We stelden toen vast', zegt Trinidad Sanchez, 'dat de boeren eigenlijk ruimschoots voldoende verbouwen voor hun eigen behoeften. Maar ze bewerken hun producten niet zelf'.
'Ze verkopen hun bonen, maïs en rijst aan handelaren, en via hen aan buitenlandse bedrijven. Voor een zeer lage prijs. Bonen en rijst worden door deze bedrijven gedroogd en verpakt. Maïs tot meel verwerkt. En sinaasappels tot sap. Sommige van deze eindproducten worden vervolgens weer verkocht aan de boeren voor tenminste drie keer de oorspronkelijke prijs. De winst is voor de producenten in rijke landen en de tussenhandel'.
Uit deze analyse volgde voor COMAL logisch de oplossing om de landbouwopbrengsten zelf te verwerken. Daarom stimuleert COMAL de oprichting van kleine agro-industriele bedrijven. Trinidad Sanchez: 'Denk aan de verwerking van suikerriet tot kristalsuiker, of van mais tot meel. Daarvoor zijn investeringen nodig. Sleutelwoorden daarbij zijn: samenwerken en een eigen ruilmiddel. Boeren, winkeltjes en distributiecentra handelen hun onderlinge transacties af met een intern ruilmiddel. Bij de transacties met deze UDI's (Unidad de Intercambio) hoeft geen rente te worden betaald. Er wordt dus geld gespaard, waarmee de boeren kunnen investeren. COMAL heeft nu een netwerk van ruim 400 dorpswinkeltjes en er zijn zo'n 16.000 families bij betrokken'.
'Inmiddels hebben we de volgende stap gepland: De boeren zijn niet alleen producent, maar ook consument. Bij COMAL noemen we dat 'prosumadore'. Binnenkort krijgen de prosumadores de producten die ze leveren voor een deel uitbetaald in papieren UDI's. Waarmee ze in de COMAL-winkels op hun beurt weer boodschappen kunnen doen'.
Hoe ziet Trinidad Sanchez de toekomst?
'Door deze samenwerking kunnen boeren uitstekend de kost verdienen. We hopen dus dat ze zich niet meer gedwongen voelen om naar de VS te emigreren'.
'Alle landen in Zuid- en Midden-Amerika zitten in hetzelfde economische schuitje als wij. Als ons geldmodel goed werkt, kunnen boeren en bewonersorganisaties in heel Latijns-Amerika daar hun voordeel mee doen'.
