Een belangrijke peiler onder het STRO-werk is onze speciale software Cyclos voor transacties binnen renteloze netwerken als LETS en C3. Lokale handelssystemen in ondermeer Nederland, Latijns-Amerika, Spanje, Australië, Zuid-Afrika en Canada gebruiken Cyclos naar volle tevredenheid.
Een interview met een van de ontwikkelaars van Cyclos, Hugo van der Zee.
Over Cyclos, Cyclos in de praktijk, doelgroepen van Cyclos, het idealisme van Open Source, en… hulp uit de toekomst.

Wat zijn de doelstellingen en de visie achter Cyclos?

Cyclos is een onderdeel van een aantal STRO-projecten. STRO was lange tijd één van de belangrijkste milieu-informatie kanalen in Nederland maar vanaf de jaren negentig is STRO zich steeds meer op het geldsysteem gaan concentreren omdat dit gezien wordt als de grondoorzaak van veel huidige problemen zoals armoede en aantasting van het milieu.
We proberen onze analyses concreet te maken door het opzetten en uitvoeren van monetaire experimenten.

Wat is Cyclos precies?

Cyclos is een softwareprogramma voor bankzaken en administratie voor ruilnetwerken als LETS ruilkringen en Barter-netwerken. Via internet kunnen leden inloggen en transacties doen in lokale eenheden. De software heeft verder tal van extra functies zoals het plaatsten van advertenties en een uitgebreide zoekfunctie voor goederen en diensten, een referentiesysteem en een uitgebreide rapportage functie.

Voor wie is Cyclos bedoeld?

De doelgroep van Cyclos is breed, het kan worden ingezet van buurtverenigingen tot professionele bedrijfsnetwerken maar we verwachten dat het de eerste tijd voornamelijk door LETS kringen gebruikt zal gaan worden. Eén van de prioriteiten was dat het voor gebruikers eenvoudig te gebruiken moest zijn en we denken dat dit gelukt is. Iedereen die met internet bekend is kan redelijk snel met Cyclos overweg. De administratie is natuurlijk wel complexer, zeker wanneer de software voor bedrijvennetwerken wordt ingezet want hier worden extra modulen gebruikt zoals een beveiligingsmodule en een connectie naar accounting software.

Meer info en ondersteuning bij gebruik van Cyclos

De technische ondersteuning van Cyclos gebeurt via een forum en een bug-tracker site waar gebruikers hun vragen op kunnen plaatsen. Verder zijn er volledige installatie documenten en tips over database migratie op de Cyclos site. Over het algemeen ondervinden verengingen en organisaties weinig problemen met de installatie. Op de STRO-site is informatie te vinden over theoretische of methodologische ondersteuning. Wanneer een vereniging of organisatie een ruilnetwerk wil starten en ondersteuning nodig heeft dan kunnen ze ook vaak terecht bij bestaande LETS kringen.

Waarom heeft STRO gekozen om Cyclos Open Source te maken?

Dit is zowel een kwestie van principe als praktisch. Het hele geldsysteem wordt gedomineerd door de monopolies van banken om geld te scheppen. Waar het neoliberale tijdperk haar mond vol heeft over het opengooien van markten, blijft de lucratiefste markt, waar de echte macht ligt, de geldmarkt veilig in handen van de heersende bedrijvenclusters. STRO bouwt aan handelsnetwerken die velen meer greep moeten gaan bieden om hun eigen leven te ontplooien en economische kansen te ontwikkelen. Dat sluit nauw aan bij de Open Source gedachte.
Bovendien is het de bedoeling dat de software op grote schaal gebruikt gaat worden. De software is breed inzetbaar maar het moet dan ook wel ingezet mogen worden. Het is te verwachten dat organisaties en verenigingen aanpassingen willen maken en nieuwe modules willen toevoegen om de software optimaal geschikt te maken voor hun netwerk.

Open Source voor verdere ontwikkeling Cyclos

Het publiceren onder een Open Source licentie was dus een logische keuze. De software kan zo bovendien groeien. Uiteindelijk heeft het project waaraan we bezig zijn ieders support nodig. We nemen aan dat wanneer de software meer gebruikt zal worden de knowhow ook zal toenemen en dit zal de onderlinge support vergemakkelijken. Er bestonden overigens al enkele Open Source projecten op het gebied van ruilnetwerken. Omdat deze producten sterk gericht op een bepaald model waren besloten verenigingen toch meestal om de software zelf te ontwikkelen. Dit is natuurlijk jammer want veel bestaand werk moest zo opnieuw gedaan worden. Veel van deze projecten zijn stil te komen staan. Wij hebben geprobeerd dit te vermijden door de software zo open mogelijk te houden. Via diverse instellingen in de systeem configuratie kan de software aangepast worden voor specifieke vereisten van een ruilnetwerk.
Als dit nog niet voldoende is om aan de vereisten van een ruilnetwerk te doen dan kan de software zelf aangepast worden. Cyclos is modulair opgebouwd en onze ervaring is dat een goede Java programmeur er redelijk snel in thuis is.

Financiers van Cyclos

De ontwikkeling van Cyclos is gefinancierd door de Digitale Pioniers, VROM en DGIS hoe is dat zo gekomen?
Het maken van een veilige en multifunctionele software is een groot karwei. Om die investering lonend te maken is het noodzakelijk dat de software aansluit bij diverse deelprojecten. Binnen deze deelprojecten is budget vrijgemaakt voor de ondersteunende software component. Daarnaast hebben we het voorrecht gehad om met een donor te werken die specifiek in de software component geïnteresseerd is (Digitale Pioniers)

Kunt u iets over de invoering van het systeem bij Noppes vertellen?

Noppes is een LETS systeem uit Amsterdam en met meer dan duizend leden is het de grootste van Europa. Het systeem van Noppes was vrij arbeidsintensief. Veel handelingen moesten handmatig gedaan worden en er was geen ondersteuning voor Internet.
Cyclos bekent een stuk minder werk voor de administratie en leden kunnen nu via het Internet transacties doen en zoeken naar producten en diensten. Niet iedereen had toegang tot Internet en Noppes werkt ook nog steeds met papieren bonnen. De administratie van deze bonnen gebeurt ook binnen Cyclos. Een andere module die we hebben toegevoegd met het oog op leden zonder Internet toegang is de mogelijkheid advertentie en leden lijsten uit te printen.

Op de website las ik dat verschillende gemeenschappen via een interlink aan elkaar verbonden kunnen worden, hoe is dat mogelijke als de 'geld' systemen volkomen anders zijn?
Het is duidelijk dat er alleen uitwisseling mogelijk is als er onderlinge regels en afspraken zijn. De huidige LETS en Barter kringen hebben specifieke eigenschappen en het zijn gesloten netwerken. Dit is het zwakke punt van dit soort ruilkringen.
STRO deed veel onderzoek naar mogelijkheden van een netwerk waar uitwisseling (externe inkoop/verkoop van goederen en diensten) mogelijk is en waar hele productie-consumptie ketens in betrokken zijn. Een van resultaten is het consumer commerce circuit  of C3. Binnen een C3 netwerk zijn de interne eenheden geheel of gedeeltelijke gedekt door kapitaal, in de vorm van conventioneel geld of andere kwaliteitsgoederen. Zo is er (onder zekere voorwaarden) uitwisseling mogelijk met het huidige geld systeem. Meer informatie over C3 klik hier
Het technisch deel is gebaseerd op een gedistribueerd model waar elke gemeenschap of organisatie deelneemt in een P2P (peer to peer) netwerk. Deze module is nog niet ontwikkeld.

Hulp uit de toekomst

Een leuk aspect van de ontwikkeling is dat als we met een technisch probleem zitten er altijd wel ergens hulp vandaan komt. De ene keer uit Frankrijk en dan weer uit Azië. Zo hebben we een tijdje contact gehad met een ontwikkelaar uit Singapore. Die beantwoorde onze vragen meestal direct maar door het tijdsverschil leken de mailtjes vanuit de volgende dag te komen. Hulp uit de toekomst dus.

Toekomst van Open Source software en open standaarden in Nederland

Hoewel op het gebied van standaarden nog veel te doen valt is iedereen het over het algemeen wel eens over het nut van open standaarden. Wat betreft Open Source is dit lastiger omdat het gaat om een hele nieuwe manier om software te ontwikkelen en uit te brengen. Over het algemeen wordt het ook nog slecht begrepen.
Steeds meer organisaties en bedrijven zien in dat een Open Source licentie niet betekent dat je software weggeeft maar ter beschikking stelt en dat dit commercieel gezien interessant kan zijn. Het Open Source concept zou ook weinig succesvol zijn wanneer creativiteit en goed ondernemerschap niet beloond zouden mogen worden. Het is hoopgevend dat de bedrijfswereld er steeds meer aan deelneemt en bijdraagt met serieuze projecten.

Voor- en nadelen van Open Source

Ik denk ook dat je niet kunt stellen dat alle software in de toekomst per definitie Open Source zou moeten zijn. Deze discussie is misschien zelfs overbodig. Het ontstaan van Open Source komt weliswaar uit de idealistische hoek maar het concept op zichzelf is al logisch en effectief genoeg om zeer succesvol te worden. Maar er zitten natuurlijk ook wel haken en ogen aan het overstappen naar Open Source software en daar je moet je wel rekening me houden. Wij ontwikkelen bijvoorbeeld met Open Source producten en door de regelmatige releases zijn we altijd redelijk wat tijd kwijt met het oplossen van comptabiliteitsproblemen.

Software patenten

De wet op software patenten kan een grote belemmering worden voor Open Source en voor software ontwikkeling in het algemeen. De software patenten zullen een enorme extra kostenpost betekenen waar kleinere bedrijven geen middelen voor hebben. Deze kosten dragen net als publiciteit niet bij aan de kwaliteit. Het is verontrustend dat de politieke beslissingnemers zich zo weinig verdiepen in de gevolgen van deze wet en kritiekloos de adviezen van de lobby van enkele grote bedrijven opvolgen.
Ik vind het verbazend om te zien met wat voor gemak en overtuiging technieken en uitvindingen als exclusieve eigendommen worden geclaimd terwijl deze meestal voortbouwen op bestaande technieken en ontwikkelingen. In de Open Source wereld wordt vaak een citaat van Newton aangehaald waarin deze stelt dat hij slechts in staat was om zijn ontdekkingen te doen omdat hij “op de schouders van reuzen” stond. Dit geldt zeker voor de ontwikkeling van Cyclos. De software structuur is voor een groot gedeelte ontwikkeld op Open Source framewerken. Verder gebruiken we het Linux besturingssysteem, de database MySQL en onze ontwikkelomgeving is Eclipse van IBM, allen Open Source projecten.

Bovenstaand interview is een ingekorte versie van een interview dat oorspronkelijk verscheen op Open Source Nieuws Nederland